विचारांचा गाळ

( जीवनदाते दिपक अमरापूरकरांच्या मृत्यू नंतरचे वास्तव)

जीवनदाताच जीवनास मुकला…
हा काय अनर्थ घडला…
हळहळ सांत्वन केवळ…
आता एक उपचार उरला…

मन ही मेले…
वाटे आता…
माणसामधील माणूस…
वाहून गेला…

वाट बघणे का हाती …
नव्या बळीची आता…
लालफितीची चर्चा झाली …
किती बळींचा विचार केला…

नाठाळांच्या मुखी आता…
केवळ उद्धट राळ उरला…
दोष देऊ आता कोणा…
विचारांचा गाळ उरला…

जयंत प्र पोतदार

 

Advertisements

उद्धटा अजब तुझे सरकार

उगीचच उद्धट साहेबांवर भलते सलते आरोप करू नका. खड्डे-खड्डे म्हणून त्याच्या नावाने खडे फोडलेत पण त्याची दूरदृष्टी तर पहा, आज गरीबांना कोणीच वाली नसताना हे उद्धटसाहेब त्यांच्या बाजूने उभे आहेत. गरीबांनासुद्धा मन आहे इच्छा आकांक्षा आहेत. गरीबांना सुद्धा तरण तलावात पोहायला आवडते. आज उद्धट साहेबांच्या दूरदृष्टी ला सलाम केलाच पाहिजे. नालेसफाई आणि खड्डयांच्या नावाने उगीचच बोटे मोडू नका. ते आपल्यासारख्या सर्व सामान्यांसाठीच झटत आहे. बघा किती बरे वाटत असेल त्यांना जेव्हा ते बघतात गरीबांची मुले सुखनैव रस्त्यावरच पोहतात तेव्हा. Cruise ची सफर सामान्यांना परवडणारी आहे का? आज तुंबलेल्या रस्त्यात चारचाकी वाहनात अडकलेल्यांना स्वस्तात हा अनुभव दिलाच ना उद्धटसाहेबांनी?

ज्युनिअर उद्धट साहेबांबद्ल काय बोलावे ते तर केव्हापासून नाईट लाईफ…नाईट लाईफ बोंबलत आहेत. शेवटी ऑफिसमध्ये अडकून घेतलाच ना नाईट लाईफचा आनंद. दक्षिण मुंबईत अडकलेल्यांच्या मनोरंजनासाठी त्यांनी पेंग्विनचीपण सोय करून ठेवली आहे शिवाय बॅकबेला समुद्रात भराव टाकून मनोरंजन उद्यान बनविणे, महाराजांचे भव्यदिव्य स्मारक बनविणे ही काय लोकोपयोगी कामे नाहीत का? त्यामुळे पुढच्यावेळी रस्त्यावर ह्याच्यापेक्षा जास्त पाणी तुंबेल आणि सामान्य जनतेला रस्त्यावर पोहण्याचा अजून चांगला अनुभव घेता येईल.

आणि हो; महाराष्ट्राच्या राज्यकर्त्यांनी मराठी मुलांना वडा पावच्या गाडीच्या पुढे जाऊच दिल नाही असे म्हणणा-यांनी जरा विचार करावा, रात्री ऑफिसमध्ये वडा पाव खाऊनच झोपलात ना? माझी सगळयांना एकच विनंती आहे उगाचच उद्धटसाहेबांच्या नावाने खड्डे…साॅरी खडे फोडताना जरा विचार करावा. उगीचच बोंबलू नका उद्धटा अजब तुझे सरकार.

तळटीप: वरील लेख काल्पनिक आहे. सर्व पात्रे Banana Republic मधील काल्पनिक पात्रे आहेत. पावसात अडकल्यावर काहीच काम नव्हते म्हणून हा लेख लिहीला आहे.

जयंत प्र. पोतदार

 

आधुनिक…अध्यात्मिक भारत

 

हीच का ती साधू संतांची परंपरा? आणि हेच का आपले संस्कार असा कधी कधी मला प्रश्न पडतो. महावीर जैन, गौतम बुद्ध, गुरू नानक, रामकृष्ण परमहंस, स्वामी विवेकानंद अगदी महाराष्ट्रापुरते बोलायचे झाले तर ज्ञानोबा आणि तुकोबांच्या संस्कारात वाढलेले आपण. असे असताना आज जे आपण स्वयंघोषित संत, बाबा-बुवांचे चाळे आणि अध्यात्माच्या नावाखाली उघडलेले बलात्काराचे कारखाने बघितल्यावर असा प्रश्न पडतो की आपल्याला मिळालेली साधू संताची परंपरा समजण्यास किंवा पेलण्यास आपला समाज नालायक आहे का?

जास्त खोलात विश्लेषण केल्यास असे वाटते की ज्या पाश्चिमात्यांना आपण मोकळे ढाकळे, आधुनिक विचारसरणीचे आणि मुक्त लैंगिकतेचे पुरस्कर्ते समजतो तेच जास्त संस्कारक्षम वाटतात. पाश्चात्यांना आपल्यासारखी साधू संताची गौरवशाली परंपरा आणि संस्कार नसतानासुद्धा ते स्त्रियांचा खुप आदर करतात. मला आश्चर्य या गोष्टीचेच वाटते की ज्या पाश्चात्यांना आपण संस्कारहीन समजतो तेथे कोणत्याही स्त्रीच्या संमतीशिवाय शरीरसंबध ठेवले जात नाहीत आणि योनी शुचितेचे अवडंबर असलेल्या आपल्या देशात आणि ऋषी मुनींची गौरवशाली परंपरा असलेल्या आपल्या देशात हे आधुनिक अध्यात्मिक गुरू असे का वागतात?

कदाचित ह्याचे उत्तर असेही असेल की चर्चिल म्हणाल्या प्रमाणे आपला समाज स्वातंत्र्य उपभोगण्यास लायक नाही आहे. एकदंरीतच सद्य परिस्थिती पहाता असेच वाटते. स्वातंत्र्य म्हणजे स्वैराचार, ओरबाडणे, वखवखाट…JNU मधील आजादी की लडाई,वाचाळ पत्रकारीता आणि reforms ला विरोध.

हे सगळ बघितल्यावर प्रश्न पडतो की खरोखरचं आपण ब्रिटीशांच्या राज्यात गुलामगिरीत होतो की गेली सत्तर वर्षे एका विशिष्ट घराण्याची गुलामगिरी करण्यात आपला समाज धन्यता मानत होता म्हणून ही वेळ आली? खरोखरच विचार करण्याची वेळ आली आहे.

जयंत प्र. पोतदार

 

ही कोणत्याही धर्माची खरी शोकांतिका आहे. आसाराम, अनुष्ठानाच्या नावाखाली स्वतःची शारिरीक भूक भागवत होता. राम रहिम रामाच नाव घेऊन; कृष्णाचा दाखला देऊन साध्वींचा उपभोग घेत होता. खरा कृष्ण त्यांना कळलाच नाही. सोळा सहस्त्र नारींचा उपभोग घेणारा एवढाच सोयीस्कर अर्थ घेणारे हे भोंदू अध्यात्मिक गुरू अजून किती जणांचा बळी घेणार आहेत? हे थांबलेच पाहिजे.

वास्तविक पाहता हिंदू धर्म अथवा कोणताही अन्य धर्म हा सोयीचा मामला झाला आहे.हिंदू धर्माच्या बाबतीत म्हणायचे झाले तर श्रीकृष्ण कोणालाच कळला नाही. कृष्णाने सोळा हजार स्त्रियांचा कधीच उपभोग न घेता तो त्यांचा रक्षणकर्ता झाला. भले कृष्ण ही व्यक्तीरेखा काल्पनिक आहे असे क्षणभर मानले तरी कृष्णाने सांगितलेली भगवदगीता हा एक उत्कृष्ट ग्रंथ आहे ज्याचा उपयोग करून, विख्यात management guru, Peter Drucker याने अनेक पुस्तके लिहिली आहेत. तो स्वतः, कृष्णाला management guru आणि भगवदगीतेला उत्कृष्ट management ग्रंथ मानतो. Peter Drucker, कृष्णाला आणि भगवदगीतेला प्रेरणास्थान मानतो.

आपले भारतीय अध्यात्मिक गुरू कृष्णाला फक्त भोगी समजतात आणि होळीच्या दिवशी मोठमोठ्या पिचका-या घेऊन नाचेगिरी करण्यात मग्न असतात विशेष म्हणजे अंधभक्तपण त्यांना साथ देतात.

कृष्णाला प्रेरणास्थान मानून एक विदेशी व्यक्ती जगप्रसिद्ध management guru बनू शकते आणि आपलेच स्वदेशी, विकृत अध्यात्मिक गुरू, सोयीस्कर अर्थ घेऊन कृष्णाला आणि आपल्या धर्माला बदनाम करण्यात व्यग्र असतात.

जयंत प्र. पोतदार

 

झेंडा

आज पुन्हा ऊर…
भरून आला…
बेगडी राष्ट्रप्रेमास…
सलाम केला…

देशप्रेम राष्ट्रप्रेम वगैरे…
गप्पा खुप झाडल्या…
तोबरा पानाचा भरून…
स्वच्छतेच्या वल्गना केल्या…

हुतात्मे शहिदांच्या नावे…
नक्राश्रू भावना सांडल्या…
अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या नावे…
देशद्रोही कळवळा केला…

छातीवर झेंडा रोवून कागदी…
पुन्हा एकदा…
कागदी भावनांचा…
चोळामोळा केला…

आज पुन्हा ऊर…
भरून आला…
बेगडी राष्ट्रप्रेमास…
सलाम केला…

जयंत प्र. पोतदार

 

कृष्णभाव

कृष्ण असा एक …
दही खाणारा…
लोणी चोरणारा…
विचारांची घुसळण करणारा…

मित्रांचा मित्र…
शत्रूला आवडणारा…
सख्यांचा सखा…
द्रौपदीला तारणारा…

प्रियकर तो प्रेयसींचा…
बहुपत्नी तरी निष्ठा जपणारा…
भोग्यांच्या पंक्तीत…
कर्मयोगी शोभणारा…

गीतेच्या रूपात…
तत्वज्ञान सांगणारा…
देवाच्या वेषात…
मर्त्य मानव भासणारा…

कृष्ण असतोच एकतरी…
आपल्या भोवताली फिरणारा…
ओळखण्या भाव असावा…
राधेला भावणारा…

जयंत प्र. पोतदार

 

मैत्री

नाते मैत्रीचे…
एक असावे…
अपेक्षांचे बंधन…
त्यास नसावे…

हक्काने कधीही…
त्यास बोलवावे…
कधी अचानक…
आपणच जावे…

कधी भांडण…
कधी रडावे…
सुख दुःखाचे….
साक्षीदार व्हावे…

वाटले कधी…
धीर द्यावे…
फांदीने फुलाचा…
आधार बनावे…

कृष्ण सुदामाचे…
कधी पोहे खावे…
राधा बनून…
सूर सावळे ऐकावे…

लिंगभेदा पलिकडील…
मैत्रीचेही नाते असावे…
नदीने सागरात…
हरवून जावे…

नाते मैत्रीचे…
एक असावे…

जयंत प्र. पोतदार

वळचणींच्या भावना

 

वळचणीच्या भावनांना…
केव्हा तरी चेतवा…
‘साधू’ संधीचे, संधी साधू…
आता तरी ओळखा…

सत्ता असे श्वास ज्यांचा…
विचार त्यांचे संपवा …
अस्तनीच्या निखा-यानो…
आता तरी थंड व्हा…

तोंड वाकडे जर्दा खाऊन…
अन शिव्यांचा जोगवा…
न समजे ध्यास कोणता…
अन असे हव्यास हा…

माय असे बळीराजाची…
आपल्या तोंडीचा घास हा…
मगरीचे अश्रू तुमचे…
अन ‘श्वास’ थंड लवासा हा…

वळचणीच्या भावनांना…
आतातरी चेतवा…
‘साधू’ संधीचे, संधी साधू…
आता तरी ओळखा…

जयंत प्र. पोतदार

हिंदोळा

मन माझे…
हिंदोळा आठवणींचा…
घेई झोके…
भूत वर्तमान भविष्याचा …

कधी हिंदोळा सुख दुःखाचा…
कधी दोलायमान विचारांचा…
कधी धक्का आश्चर्याचा…
कधी अनाहूत भितीचा…

आशेच्या मजबूत दोरांनी…
बांधलेल्या घट्ट पकडीचा…
संस्कारांच्या पाटावर…
मांडलेल्या मजबूत बैठकीचा…

क्षणात वेध आकाशाचा…
कधी सूर जमिनीचा…
घेत होते हिंदोळा…
भूत वर्तमान भविष्याचा…

मन माझे…
हिंदोळा आठवणींचा…

जयंत प्र. पोतदार

याद

आज अचानक…
तुझी याद आली…
धडकन हृदयाची…
तुला साद घाली…

भेटणे अचानक…
कधी रचलेल्या भेटी…
भेटींच्या खटपटींची…
मला याद आली…

उगीचच हसणे…
हसण्यातील अर्थ शोधणे…
रुसण्यातील मजा मज…
हसवून गेली…

कटाक्ष एक तुझा…
वाटे जीवघेणा…
हृदयाची धडकन…
जगवून गेली…

उरल्या आठवणी आता…
सरल्या वेड्या आशा…
आठवण आठवणींची…
मनाला मिळाली…

आज अचानक…
तुझी याद आली…

जयंत प्र. पोतदार